Αποκριές Γ. Σουρής

Οι γιορτές της Αποκριάς σχεδόν φτάνουν στο τέλος τους.

Σε πολλά μέρη της Ελλάδας μας ο κόσμος διασκέδασε, ξέφυγε από την καθημερινότητα, χόρεψε, γέλασε, φόρεσε μάσκες και για λίγο άφησε πίσω του έγνοιες και προβλήματα. 

Οι δρόμοι γέμισαν χρώματα, μουσικές, γέλια  και πειράγματα.

Μα η Αποκριά δεν είναι μόνο γιορτή. Είναι και καθρέφτης.

Κάτω από τις μάσκες του καρναβαλιού, συχνά κρύβονται οι δικές μας αλήθειες — προσωπικές και συλλογικές. Αυτό ακριβώς διέκρινε, με τη γνωστή του διορατικότητα και το καυστικό του χιούμορ, ο μεγάλος σατιρικός ποιητής Γεώργιος Σουρής. Στους στίχους του, που δημοσίευε στον «Ρωμηό», η μασκαρεμένη Αποκριά γίνεται σύμβολο μιας ολόκληρης κοινωνίας που συχνά αλλάζει προσωπεία, χωρίς να αλλάζει ουσία.

Το ποίημά του για το καρναβάλι της Αθήνας δεν σατιρίζει απλώς ένα έθιμο.

 Σατιρίζει τη "μασκαρεμένη χώρα" — μια χώρα που τότε,  να ακόμη και σήμερα, παλεύει ανάμεσα στη σοβαροφάνεια και την αυτογνωσία, στα μεγάλα λόγια και στις μικρές πράξεις.

Περασε περισσότερο από ένας αιώνας και  η σάτιρα του Σουρή μοιάζει να περιγράφει μια πραγματικότητα  επίκαιρη . 

Η "μασκαρεμένη χώρα" δεν είναι απλώς μια ποιητική έμπνευση.

Είναι η κοινωνία μας που συνηθίζει να αλλάζει πρόσωπα χωρίς να αλλάζει ουσία. 

Είναι η δημόσια ζωή που ντύνεται με μεγάλα λόγια, αλλά δυσκολεύεται να κοιτάξει τον εαυτό της στον καθρέφτη. 

Είναι οι εποχές που εναλλάσσονται, αλλά τα προβλήματα παραμένουν ίδια  με διαφορετικό προσωπείο.

Το καρναβάλι στον Σουρή δεν είναι γιορτή· είναι αλληγορία.

Όλοι μασκαρεύονται — πρόσωπα, ιδέες, ελπίδες, ακόμα και οι "μοίρες μας". Και το γέλιο του ποιητή δεν είναι έχει άκουσμα ελαφρύ. 

Είναι πικρό, διορατικό, σχεδόν προφητικό.

Σήμερα, μέσα σε έναν κόσμο ψηφιακό, γρήγορο και συχνά επιφανειακό, οι μάσκες ίσως άλλαξαν μορφή. Δεν είναι πια μόνο ντόμινα, πιεροτοι, που πετάνε σερπαντίνες. 

Είναι εικόνες, ρόλοι, δημόσιες δηλώσεις, προσωπεία καθημερινότητας.

Κι όμως, το ερώτημα παραμένει το ίδιο:

Μάθαμε άραγε να ζούμε χωρίς μάσκες;

Πότε λοιπόν θα τις πετάξουμε ; 

Το αφιέρωμα αυτό δεν είναι απλώς μια αναδρομή στη σατιρική ποίηση ενός μεγάλου δημιουργού. Είναι μια υπενθύμιση πως η σάτιρα, όταν είναι αληθινή, δεν γερνά. 

Παραμένει επίκαιρη γιατί φωτίζει διαχρονικές παθογένειες.

Ας διαβάσουμε, λοιπόν, το ποίημα του Σουρή  κι ας το ακούσουμε , όχι μόνο  ως αποκριάτικο τραγούδι, αλλά ως μια διαχρονική υπενθύμιση πως οι μάσκες δεν φοριούνται μόνο τις Απόκριες.

Ίσως τελικά η μεγαλύτερη δύναμη της Αποκριάς δεν είναι το γλέντι.

Είναι η στιγμή που, έστω για λίγο, συνειδητοποιούμε πως φοράμε όλοι μάσκες.

Και  ίσως ήρθε η στιγμή να τις πετάξουμε γιατί 

τότε μόνο μπορεί  να αρχίσει η αληθινή αλλαγή! 

© Ελένη Λούκαρη Καλαϊτσίδου 

 🎭Αποκριές ( Σατυρικό) 🎭

Γλέντα λοιπόν Αποκρηά μασκαρεμένη χώρα 

που ένα μόνο έμαθες στα φανερά να κλέβεις 

Να γίνεσαι ρεντίκολο κάθε στιγμή και ώρα

που όλα τα μασκάρεψες κι όλα τα μασκαρεύεις

Εξω λοιπόν οι λύπες, έξω κακή καρδιά

και πάλι Καρναβάλι ανοίγει βρε παιδιά.

Κι εγώ τραγούδια νέα θα τονίσω

σ’ αυτό τον μασκαρένιο μας καιρό,

και μασκαράς εμπρός σας θα πηδήσω

να σύρω αποκρηάτικο χορό.

Όπ!Όπ! στο γύρο όλοι… τιριρί…

Καρσιλαμά η λύρα μου βαρεί.

Στους τωρινούς καιρούς της Ρωμιοσύνης,

τραγούδια δεν μας πρέπουν σοβαρά

ούτε κλωνάρια δαφνης και μυρσίνης,

μας φθάνει μουσική του ταμπουρά.

Γυναίκες, άνδρες όλοι στο χορό,

Και σας κρατώ το ίσο … τιριρό.

Όλο το χρόνο είμαστε μπερλίνες,

κι όμως βαστούμε ύφος σοβαρό,

και για τις δόξες σκούζουμε εκείνες,

που άλλοτε τις είχαμε σωρό.

Όπ! Όπ! πηδάτε όλοι σας ψηλά

Οι φτέρνες σας ν’ ανάψουν… τραλαλά.

Όλοι σ’ αυτή τη γη μασκαρευτήκαν,

Ονείρατα, ελπίδες και σκοποί,

Οι μοίρες μας μουτσούνες εγινήκαν,

Δεν ξέρομε τι λέγεται ντροπή.

Όπ! Όπ! στο γύρο όλοι… τραλαλό…

Κι εγώ μασκαρεμένος σας γελώ.”! 

Γεώργιος Σουρής 

Επιμέλεια βίντεο μουσικής δική μου