"Για ν’ αποκτήση κανείς γρόσια, άλλος τρόπος δεν είναι, πρέπη νάχει μεγάλη τύχη, να εύρη στραβόν κόσμο, και να είναι αυτός μ’ ένα μάτι, δεν του χρειάζονται δύο.
Πρέπει να φάη σπίτια, να καταπιή χωράφια, να βουλιάξη καράβια, με τριανταέξ τα εκατό θαλασσοδάνεια, το διάφορο κεφάλι.
" Οι έμποροι των εθνών! Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης"
Όσα χρόνια και να περάσουν δεν γερνάει ο λόγος
του Παπαδιαμάντη, γερνάει μόνο η υπομονή των ανθρώπων.
Οι εποχές αλλάζουν τα ενδύματά τους, όχι όμως και τις πληγές τους. Εκεί όπου άλλοτε "έτρωγαν σπίτια" και "κατάπιναν χωράφια", σήμερα αλλάζουν ονόματα, μα οι αρπαγές είναι ίδιες .
Ο λόγος του Παπαδιαμάντη δεν είναι στραμμένος μόνο προς τους ισχυρούς του χθες, αλλά και προς κάθε εξουσία που λησμονεί ότι υπάρχει για να υπηρετεί τον άνθρωπο.
Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, οι πολιτικοί αρχηγοί διαδέχονται ο ένας τον άλλον, τα συνθήματα ανανεώνονται· όμως τα ίδια κακώς κείμενα επιμένουν:
η αλαζονεία της εξουσίας,
η ατιμωρησία,
η ευνοιοκρατία,
η υποταγή του κοινού συμφέροντος
στις κομματικές σκοπιμότητες.
Ο πολίτης καλείται διαρκώς να πληρώνει το κόστος των λαθών, των παραλείψεων και των επιλογών εκείνων που ορκίστηκαν να υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον.
Και κάθε νέα αρχή υπόσχεται κάθαρση, μέχρι να γίνει μέρος του ίδιου κύκλου που άλλοτε κατήγγελλε.
Ο Παπαδιαμάντης μάς θυμίζει ότι η πραγματική φτώχεια δεν είναι μόνο η έλλειψη χρημάτων, είναι η έλλειψη δικαιοσύνης.
Όταν η εξουσία χάνει το μέτρο, όταν η αλήθεια θυσιάζεται στην επικοινωνία και η ευθύνη μετατρέπεται σε παιχνίδι επίρριψης ευθυνών, τότε δεν φτωχαίνει μόνο το πορτοφόλι του πολίτη· φτωχαίνει η ίδια η δημοκρατία.
Η κριτική αυτή δεν αφορά ένα πρόσωπο ή μία παράταξη.
Αφορά κάθε πολιτικό αρχηγό και κάθε κυβέρνηση που λησμονεί ότι η εξουσία είναι δανεική και πρόσκαιρη, ενώ οι συνέπειες των αποφάσεών τους μένουν στις ζωές των ανθρώπων.
Η ιστορία δεν θυμάται τις υποσχέσεις,
θυμάται τα έργα.
Και ο λαός δεν έχει ανάγκη από σωτήρες,
αλλά από άρχοντες με συνείδηση,
λογοδοσία και αίσθημα δικαιοσύνης.
Οι αριθμοί έγιναν οθόνες, τα συμβόλαια ψηφιακά, οι τόκοι πιο περίτεχνοι, όμως η απληστία εξακολουθεί να φορά το ίδιο πρόσωπο.
"Να εύρη στραβόν κόσμο…" γράφει ο Παπαδιαμάντης. Κι ίσως το πιο μεγάλο δράμα να μην είναι ότι υπάρχουν όσοι εκμεταλλεύονται, αλλά ότι πάντοτε βρίσκουν αρκετούς πρόθυμους να μη βλέπουν.
Η τύφλωση δεν είναι στα μάτια· είναι στη συνείδηση.
Ο μεγάλος συγγραφέας δεν καταδίκαζε τον μόχθο ούτε τον τίμιο πλούτο.
Στηλίτευε τον πλουτισμό που θεμελιώνεται πάνω στα ερείπια των άλλων.
Εκείνον που για να ανθίσει χρειάζεται σπίτια να ερημώσουν, περιουσίες να χαθούν, άνθρωποι να λυγίσουν. Γι' αυτό και ο λόγος του παραμένει ζωντανός. Δεν είναι μια ανάμνηση μιας άλλης Ελλάδας.
Είναι ένας καθρέφτης της δικής μας Ελλάδας που ζούμε ..
Και όσο η αξία του ανθρώπου θα μετριέται με το κέρδος, όσο η δύναμη θα βαφτίζεται επιτυχία και η απληστία εξυπνάδα, τόσο ο Παπαδιαμάντης θα μας κοιτάζει με εκείνη τη σιωπηλή αυστηρότητα των αληθινών προφητών, υπενθυμίζοντάς μας πως ο πολιτισμός μιας κοινωνίας δεν κρίνεται από τους πλούσιους που δημιουργεί, αλλά από τους ανθρώπους που δεν αφήνει να συντριβούν.
"Οι κυβερνήσεις αλλάζουν, τα πρόσωπα εναλλάσσονται, οι υποσχέσεις ανακυκλώνονται.
Αν δεν αλλάξουν οι αξίες, ο Παπαδιαμάντης θα παραμένει πάντα επίκαιρος κι αυτό δεν είναι τιμή για εμάς,αλλά κατηγορώ."
© Ελένη Λούκαρη - Καλαϊτσίδου
